« Legio Patria Nostra »

Accueil › In memoriam › Jan Rotwand

Jan Rotwand

✦

Podporucznik · Bajończyk 1914–1915 · kawaler Virtuti Militari

Urodzony28 lutego 1888, Warszawa
Poległ16 czerwca 1915, Souchez–Carency pod Arras
W Legii1914–1915 · 2. (polska) kompania 1. pułku Legii — Bajończycy
Stopieńpodporucznik (od 9 maja 1915), dowódca plutonu
OdznaczeniaVirtuti Militari nr 5715 (pośmiertnie), Krzyż Niepodległości, Krzyż Walecznych, Legia Honorowa, Croix de guerre z palmą
GróbStare Powązki, Warszawa — rzeźba Xawerego Dunikowskiego

Jego pułk · odznaka

W 1914 roku Legia nie nosiła jeszcze odznak pułkowych — pokazujemy odznakę 1er RE, spadkobiercy pułków Legii z Sidi bel Abbès. Kliknij odznakę, aby przejść do notki o jednostce. Odznaki: 1er RE — ze zbiorów Pawła Adamczyka (MyViMu); pozostałe — fot. i opis: Collecting French Foreign Legion Badges (za zgodą autora) oraz Wikimedia Commons.

Jan Józef Rotwand urodził się 28 lutego 1888 roku w Warszawie, w rodzinie Leona i Leontyny z Konów. Jako uczeń warszawskiej szkoły handlowej wziął udział w strajku szkolnym, w którym młodzież domagała się polskiej szkoły. Po 1905 roku wyjechał do Paryża, zdał tam maturę i studiował w École nationale supérieure des beaux-arts — był więc, jak Dunikowski i Żyznowski, człowiekiem ze świata sztuki.

W sierpniu 1914 roku zaciągnął się do polskiej kompanii 1. pułku Legii Cudzoziemskiej — Bajończyków — i z nimi 22 października 1914 roku wyjechał na front. Wiosną 1915 roku kompania trafiła w rejon Arras. 9 maja 1915 roku, w dniu wielkiego natarcia, w którym Bajończycy ponieśli ogromne straty, Rotwand został mianowany podporucznikiem i objął dowództwo plutonu, a potem resztek kompanii, która stopniała do około pięćdziesięciu ludzi.

Zginął 16 czerwca 1915 roku w boju pod Souchez i Carency — według źródeł zatruty gazami bojowymi. Jego śmierć praktycznie zakończyła historię oddziału: niedługo potem Bajończyków rozwiązano. Francja odznaczyła go Legią Honorową i Krzyżem Wojennym z palmą.

W 1923 roku jego prochy sprowadzono do Polski i pochowano na Starych Powązkach w Warszawie. Rzeźbę na jego grobie wykonał Xawery Dunikowski, towarzysz z Bayonne. Pośmiertnie, 27 września 1922 roku, Rotwand otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 5715 — obok szer. Szczepana Żbikowskiego jeden z dwóch indywidualnie odznaczonych tym orderem Bajończyków.

Bajończycy w Bayonne, 1914

Więcej o polskiej kompanii z Bayonne: Bajończycy — polska kompania Legii spod Arras. Zobacz też innych Bajończyków: Marian Himner (archeolog i kronikarz kompanii) · artyści-legioniści z Bayonne: Xawery Dunikowski, Jan Żyznowski.

Źródła: Wikipedia: „Jan Rotwand”, „Bajończycy” · M. Gałęzowski, Bajończycy (1914–1915), IPN, Warszawa 2020 · Kolekcja Orderu Virtuti Militari, Wojskowe Biuro Historyczne · Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne: Jan Józef Rotwand. Opracowanie: Sekcja Historyczna Stowarzyszenia.

In memoriam · Losy legionistów