« Legio Patria Nostra »

Accueil › In memoriam › Marian Himner

Marian Himner

✦

Archeolog · Bajończyk 1914–1915 · kronikarz kompanii · lotnik

Urodzony10 grudnia 1887, Kuźniki (ziemia kielecka)
Zmarłlipiec 1916, Pau — wypadek lotniczy w szkole pilotów
W Legii1914–1915 · 2. (polska) kompania 1. pułku Legii — Bajończycy
SzlakSzampania · Arras i wzgórza Vimy (9 V 1915) · Souchez — ciężko ranny
Zawódarcheolog i geograf, doktor Sorbony, współpracownik Luwru
OdznaczeniaKrzyż Walecznych (pośmiertnie, 1922)

Jego pułk · odznaka

W 1914 roku Legia nie nosiła jeszcze odznak pułkowych — pokazujemy odznakę 1er RE, spadkobiercy pułków Legii z Sidi bel Abbès. Kliknij odznakę, aby przejść do notki o jednostce. Odznaki: 1er RE — ze zbiorów Pawła Adamczyka (MyViMu); pozostałe — fot. i opis: Collecting French Foreign Legion Badges (za zgodą autora) oraz Wikimedia Commons.

Marian Stefan Himner urodził się 10 grudnia 1887 roku w Kuźnikach na ziemi kieleckiej. Wcześnie stracił matkę. Po maturze, w 1909 roku, podjął pracę w warszawskim muzeum archeologicznym Erazma Majewskiego — należał do grona młodych badaczy, z których wyrośli potem czołowi polscy archeolodzy. Jeszcze przed wyjazdem na studia na własną rękę prowadził badania na zamku w Kamieńcu Podolskim i pod Chocimiem.

W Paryżu studiował na Sorbonie; rok przed wybuchem wojny obronił doktorat z archeologii. Współpracował z Luwrem, gdzie zajmował się sztuką starożytnego Wschodu, i publikował we francuskich czasopismach naukowych. Zapowiadała się świetna kariera naukowa.

Ochotnik z Paryża

W sierpniu 1914 roku porzucił ją bez wahania. Zaciągnął się jako ochotnik do Legii Cudzoziemskiej i trafił do polskiej kompanii formowanej w Bayonne — Bajończyków. Swoją decyzję tłumaczył prosto: „Dla Polaka wyboru nie ma, zwalczać on musi germanizm zawsze”.

Z kompanią walczył w Szampanii, a wiosną 1915 roku pod Arras. 9 maja 1915 roku brał udział w ataku na wzgórza Vimy — w dniu, w którym Bajończycy ponieśli ogromne straty. Potem walczył w rejonie Souchez, gdzie został ciężko ranny odłamkiem granatu w twarz. Gdy leżał w szpitalu, przetrzebioną kompanię rozwiązano.

Dziennik Bajończyka

Przez cały czas służby Himner prowadził dziennik. Stał się on — obok książki Jana Żyznowskiego „Krwawy strzęp” — jedną z dwóch najważniejszych relacji o losach Bajończyków. To dzięki tym zapiskom wiemy, jak wyglądały okopy w Szampanii, atak pod Arras i codzienność polskich ochotników w szeregach Legii.

Lotnik

Po wyleczeniu, w grudniu 1915 roku, wstąpił do szkoły pilotów w Pau. W lipcu 1916 roku, tuż przed wyjazdem na front, zginął w wypadku lotniczym. Niedługo przed śmiercią zapisał w dzienniku: „Ach, szkoda by było nie móc przeżyć wojny! To co nastąpi po niej, będzie wielkie i ciekawe”.

Pamięć

10 czerwca 1922 roku został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Polskie środowisko naukowe uczciło go w wyjątkowy sposób: niemal cały 14. tom rocznika archeologicznego „Światowit” (1930/31) poświęcono Himnerowi. Znalazły się w nim jego biografia pióra siostry, Lucyny Himner-Jarońskiej, wiersz „Na śmierć Himnera, archeologa i lotnika”, wspomnienie francuskiego archeologa Edmonda Pottiera „Marjan Himner, ochotnik polski” oraz jego niedokończona praca naukowa o kulturach pradziejowych w dorzeczu Morza Czarnego.

Bajończycy w Bayonne, 1914

Więcej o polskiej kompanii z Bayonne: Bajończycy — polska kompania Legii spod Arras. Zobacz też innych Bajończyków: Jan Żyznowski, Jan Rotwand, Xawery Dunikowski.

Źródła: Wikipedia: „Marian Himner” · M. Gałęzowski, Bajończycy (1914–1915), IPN, Warszawa 2020 · P. Łossowski, Żołnierze minionych lat, Warszawa 1969 · L. Himner-Jarońska, „Marjan Himner (1887–1916). Bajończyk, archeolog, dr Sorbony”, „Światowit” t. XIV (1930/31) · Dziennik Personalny MSWojsk. nr 14 z 10 VI 1922. Opracowanie: Sekcja Historyczna Stowarzyszenia.

In memoriam · Losy legionistów