1^er RE 1^er Régiment étranger · Aubagne

Matecznik Legii

Serce Legii Cudzoziemskiej biło kiedyś w Sidi Bel Abbès, dziś bije w Aubagne. W tym niewielkim prowansalskim mieście, przy drodze z Aubagne do Marsylii, leżą koszary Viénot, w których od października 1962 roku stacjonuje 1^er Régiment étranger — Maison Mère, „Dom Macierzysty” Legii. Tu mieści się także dowództwo Legii Cudzoziemskiej (COMLE).

Każdy ochotnik prędzej czy później trafia do Aubagne: przechodzi tu testy fizyczne, psychotechniczne i medyczne, podpisuje kontrakt, a po służbie — wraca tu, by w Mateczniku odebrać Certyfikat Dobrej Służby. Od lat odchodzący legioniści robią sobie pamiątkowe zdjęcie pod Pomnikiem Poległych. Maison Mère — początek i koniec drogi każdego legionisty.

Historia

Najstarszy pułk Legii

Pułk powstał w 1841 roku w Algierii z pierwszych batalionów Legii Cudzoziemskiej i ma najdłuższy szlak bojowy w całej formacji — dlatego uważany jest za strażnika jej tradycji i historii. Na jego sztandarze widnieją m.in. Sewastopol 1855, Magenta 1859 i Camerone 1863. Nazwa koszar upamiętnia pułkownika Viénot, dowódcę pułku w wojnie krymskiej, który w 1855 roku poległ, prowadząc atak na umocnienia Sewastopola.

Z Sidi Bel Abbès do Aubagne — 1962

Gdy w 1961 roku zapadła decyzja o opuszczeniu Algierii przez Francję, zastanawiano się nawet nad sensem dalszego istnienia Legii. Legia przetrwała, a jej nową siedzibą zostało Aubagne pod Marsylią. Oddziały pułku przerzucano stopniowo, a wraz z nimi przeniesiono nazwę koszar z Sidi Bel Abbès — Quartier Viénot — oraz Pomnik Poległych.

Pomnik Poległych · Monument aux morts

Na wprost bramy rozciąga się plac defiladowy ze Świętą Drogą (Voie Sacrée), prowadzącą do Pomnika Poległych — jednej z najbardziej znanych pamiątek Legii. Pomnik odsłonięto w Sidi Bel Abbès w 1931 roku, na stulecie powstania Legii. Inicjatorem był sam „Ojciec Legii”, generał Rollet, a autorem rzeźbiarz Charles Pourquet. Glob na cokole otaczają czterej legioniści, symbolizujący walki w Algierii, Meksyku, Tonkinie i podczas Wielkiej Wojny 1914–1918. W 1962 roku monument został rozebrany i przeniesiony do Aubagne. Na cokole widnieją dewizy « La Légion à ses morts » — „Legia swoim poległym” — oraz « Honneur et Fidélité ».

Muzeum Legii i Krypta

Za pomnikiem, w budynku z czarnymi metalowymi wrotami i granatem Legii, mieści się Muzeum Legii Cudzoziemskiej, otwarte 29 kwietnia 1966 roku. Przez te wrota wprowadza się sztandar podczas uroczystości. Zbiory obejmują całą historię formacji — od jej powstania po czasy współczesne — m.in. mundur generała Rolleta, trofea i pamiątki z wszystkich kampanii. Wstęp jest bezpłatny, a wejście dla cywilów prowadzi z zewnątrz koszar.

Obok sali ze stołem i krzesłami z kasyna oficerskiego w Sidi Bel Abbès znajduje się Krypta — miejsce święte. Przechowuje się w niej relikwię Legii, drewnianą dłoń kapitana Danjou, sztandary i listę poległych oficerów Legii od jej powstania po dziś. To w Krypcie legionista uroczyście otrzymuje swój pierwszy kontrakt i tu kończy służbę.

Struktura

• CCSR — kompania dowodzenia i służb pułkowych, z plutonem pionierów.
• CAPLE — kompania administracji i personelu Legii.
• CSLE — kompania służb Legii, której podlegają m.in. Orkiestra Legii Cudzoziemskiej (Musique de la Légion étrangère) i Muzeum.

Pułk wspiera także Instytut Inwalidów Legii w Puyloubier i Maison du Légionnaire w Auriol. Ma pod opieką ośrodek dla legionistów na przepustkach w Marsylii (CPLEM, Malmousque, z widokiem na wyspy Frioul) oraz ośrodek wypoczynkowy CHALE w La Ciotat — dla legionistów wracających z misji, ich rodzin i byłych legionistów.

Képi blanc

W koszarach mieści się redakcja miesięcznika Legii „Képi blanc”, jedynego pisma ogólnolegijnego. Pierwszy numer ukazał się na Camerone, 30 kwietnia 1947 roku, w Sidi Bel Abbès. Dziś to kolorowy magazyn o życiu wszystkich jednostek Legii, czytany na całym świecie.

Camerone w Aubagne

To właśnie w koszarach Viénot odbywają się co roku centralne obchody Camerone, na które przybywają tłumy gości, a jednostka otwiera swoje bramy dla cywilów. Delegacje naszego Stowarzyszenia wielokrotnie w nich uczestniczyły — ostatnio 30 kwietnia 2026 roku.

Odznaczenia sztandaru

• Legia Honorowa (1906), Krzyż Wojenny 1939–1945 z palmą, Krzyż Wojenny TOE.
• Złoty medal miasta Mediolanu (1909) i krzyż pro Merito Melitensi Zakonu Maltańskiego.
• Fourragère w barwach Krzyża Wojennego TOE — noszona od 30 kwietnia 2019 roku, pierwsza w historii pułku.
• Napisy na sztandarze m.in.: Sébastopol 1855, Kabylie 1857, Magenta 1859, Camerone 1863, Extrême-Orient 1884-1885, Madagascar 1895-1905, Orient 1915-1917, AFN 1952-1962.

Pieśń pułkowa · Chant du régiment

„Nous sommes tous des volontaires” — „Wszyscy jesteśmy ochotnikami”. Pieśń najstarszego pułku Legii, przypominająca, że każdy legionista sam wybrał swoją drogę.

Polskie akcenty

Przez Sidi bel Abbès, a potem Aubagne, przeszli wszyscy polscy legioniści. O niektórych wiemy więcej:

• Stefan Filipiak — służył w 1er RE w Géryville.
• Edward Maciejewski — z 1er RE popłynął do Tonkinu w 1930.
• Stanisław Mądroszkiewicz — w 1er RE od 1932.
• Polacy z 1er RE — czterech legionistów z Sidi bel Abbès w dwudziestoleciu.

Więcej w dziale Losy legionistów.

Losy legionistów: Franciszek Gniewek · Bajończycy (1914–1915)

Galeria

Fot. i tekst na podstawie opracowania „Aubagne czyli Maison Mère Legii Cudzoziemskiej” — Krzysztof Schramm, Sekcja Historyczna Stowarzyszenia (2012).