Zobacz też: 3e REP · 2e REP · Hilmar Krickhahn · Algieria 1954–1962 · Pierwsza kompania spadochronowa Legii
Journal des Marches et Opérations — w skrócie JMO — to oficjalny dziennik działań jednostki francuskiej. Prowadził go sztab, dzień po dniu: gdzie były kompanie, jakie operacje przeprowadzono, kto zginął, kto został ranny, kto objął dowództwo. Co miesiąc dowódca podpisywał raport i opatrywał go pieczęcią pułku. Oryginały trafiają do archiwum wojskowego SHD w Vincennes i rzadko można je zobaczyć poza czytelnią.
Formalnie to JMO 3e BEP — dziennik batalionu prowadzony bez przerwy w tej samej teczce: od 1 września te same karty nosią już nagłówek pułku. Dziennik, który mamy przed sobą, obejmuje ostatnie dwa miesiące 3e BEP i całe, zaledwie trzymiesięczne istnienie 3e REP — od 1 lipca do 30 listopada 1955 roku. To bardzo rzadkie źródło: o tym pułku, który zniknął, zanim zdążył nabrać sławy, zachowało się niewiele dokumentów. Dziennik rozstrzyga też spór o daty: 3e REP istniał od 1 września do 30 listopada 1955 roku.
Jak wygląda dziennik
Każdy miesiąc ma osobną stronę tytułową („Journal des Marches et Opérations du 3e Bataillon Étranger de Parachutistes… dépendant de la Division de Constantine”), a potem rubryki „Historique des faits” z datą, godziną i opisem. Wpisy dzielą się na dwa garnizony: BATNA, gdzie stacjonowały dowództwo i trzy kompanie bojowe (9., 10. i 11.), oraz BISKRA na skraju Sahary, gdzie stała kompania wsparcia. Najczęstsze słowa to „embuscade de nuit” (nocna zasadzka), „fouille de mechtas” (przeszukanie wiosek), „nomadisation” (wielodniowe patrolowanie gór) — i „R.A.S.”, rien à signaler, nic do zameldowania.
Ciekawostką jest pieczęć: raport za sierpień, podpisany 15 września już jako „commandant le 3e REP”, wciąż nosi pieczęć 3e Bataillon Étranger de Parachutistes. Pieczęć z napisem 3e Régiment Étranger de Parachutistes pojawia się dopiero na raportach z października i listopada.
Ludzie
Batalionem, a potem pułkiem dowodził komendant Darmuzai — ten sam oficer, który jako kapitan w Indochinach zaprojektował odznakę 3e BEP. Podczas jego nieobecności dowództwo przejmował kapitan Colin, który podpisał też ostatni raport. W dzienniku pojawiają się m.in. kapitanowie Allaire, Laborde, Borel i Domigo.
Kronika lipiec – listopad 1955
Najważniejsze wpisy, wybrane z 36 stron dziennika. Wszystkie strony dziennika do obejrzenia niżej ↓
| 1 VII 1955 | Początek dziennika. Batalion stacjonuje w Batnie (PC, kompania dowodzenia CCB, 9., 10. i 11. kompania), a kompania wsparcia (C.A.) w Biskrze. Każdy dzień ma dwa wpisy: „BATNA” i „BISKRA”. |
| 8 VII | Zasadzka na przełęczy Aïn-Drinn — legionista Marcotullio ranny. |
| 16 VII | Komendant Darmuzai wyjeżdża do Sétif; dowództwo batalionu tymczasowo obejmuje kpt. Colin. |
| 20 VII | Wizyta gen. Massu, dowódcy wojsk powietrznodesantowych w Afryce Północnej. Starcie w Djebel Bosdan: 1 rebeliant zabity, przejęto 5 sztuk broni. |
| 23–24 VII | Pierwsze ćwiczenia i operacje ze śmigłowcami: 11. kompania przerzucona z Khenchela na Tinzint w czterech rotacjach. |
| 29 VII | W operacji koło Pasteur przewraca się transporter half-track 9e RCA — 1 zabity i 2 rannych (z 9e RCA). |
| 18 VIII | Dwie sekcje 10. kompanii eskortują gubernatora generalnego Algierii z Batny do Arris. |
| 20–21 VIII | Dzień wielkiego powstania w Konstantynie Północnym: batalion postawiony w stan alarmu, dwie sekcje skierowane do Le Khroub do dyspozycji 14. Dywizji Piechoty. |
| 1 IX 1955 | 3e BEP zmienia nazwę na 3e REP (decyzja ministerialna nr 11.450/EMA/IOS z 21 VII 1955). Komendant Darmuzai obejmuje tymczasowo dowództwo pułku. |
| 3 IX | Próby z pociskami kierowanymi SS.10 odpalanymi ze śmigłowców przeciwko jaskiniom. |
| 17–18 IX | Pierwsza operacja całego pułku — w górach koło Khenchela. Przy przeszukiwaniu jaskini ranni legioniści Decottignies i Persiani. |
| 21–22 IX | W dolinie Oued Ed Dechra (Djebel Kasserou) 9. kompania odkrywa skład zaopatrzenia i materiałów wybuchowych rebeliantów. |
| 10 X | Wypadek drogowy przy wyjeździe z Batny — ranni legioniści Wagner, Boumgarten, Enders i Macostek. |
| 11 X | Lotnisko Telergma: 204 skoki treningowe pułku. |
| 20 X | Kompania honorowa na przylot ministrów obrony narodowej i spraw wewnętrznych. |
| 26 X | Pułk przedstawiony gen. Gilles, dowódcy wojsk powietrznodesantowych, i płk. Lennuyeux, dowódcy Legii Cudzoziemskiej. |
| 1 XI | Ceremonia ku czci poległych; patrole przy dwóch francuskich farmach spalonych przez rebeliantów koło Corneille. |
| 17 XI | Operacja w Djebel Amrane: 1 rebeliant zabity, 3 rannych, 4 jeńców — „pertes amies : néant”. |
| 19 XI | Na stokach Djebel Fortass ginie porucznik Cherfallot, trafiony w serce. Pochowany 21 XI na cmentarzu w Batnie. |
| 26 XI | Atak na sekcję 9. kompanii w Djebel Maaguel: legionista Diller ranny w głowę — umiera w szpitalu wojskowym w Batnie; legionista Cabocas ranny w udo. |
| 29 XI | Uroczysta zbiórka z okazji rozwiązania 3e REP pod przewodnictwem generałów Parlange i Vanuxem; wręczenie odznaczeń. |
| 30 XI 1955 | Ostatni wpis: „R.A.S.” — nic do zameldowania. Dziennik podpisuje kpt. Colin w imieniu komendanta Darmuzai. |
Nazwiska podajemy w pisowni z dziennika (maszynopis, miejscami nieczytelny).
Wszystkie strony dziennika
Pełny dziennik — 36 stron, folio 51–86. Kliknij stronę, aby ją powiększyć i przeczytać.
Lipiec 1955 · 3e BEP
Sierpień 1955 · 3e BEP
Wrzesień 1955 · 3e REP
Październik 1955 · 3e REP
Listopad 1955 · 3e REP
Polegli
- Porucznik Cherfallot — poległ 19 listopada 1955 roku na Djebel Fortass, pochowany w Batnie.
- Legionista Diller — ranny w głowę 26 listopada 1955 roku, zmarł tego samego dnia w szpitalu wojskowym w Batnie.
Odznaczeni przy rozwiązaniu pułku · 29 XI 1955
- Komandor Legii Honorowej: komendant Darmuzai.
- Oficer Legii Honorowej: kpt. Buonfils, kpt. Vial.
- Kawaler Legii Honorowej: kapitan i porucznicy Guerinet, Bordier, Fayette, Coiquaud.
- Médaille militaire: sierżanci-szefowie Sok i Simon, sierżant Baechle, kapral-szef Bergmann i inni.
- Croix de guerre: por. de Touchet, kpr. Tomasini, legioniści Hensel, Schiavon, Griebler, Jacot, Kutcha, Pohl.
Hilmar Krickhahn w 3e REP
Przez cały okres objęty dziennikiem w batalionie, a potem w pułku służył Hilmar Krickhahn — „Tata Michela”, wtedy sierżant. Jego nazwisko w dzienniku nie pada, ale to właśnie jego codzienność: nocne zasadzki, przeszukania gór Aurès i operacje śmigłowcowe. Dzień po rozwiązaniu 3e REP, 1 grudnia 1955 roku, był już w 2e REP.
Źródło: Journal des Marches et Opérations du 3e Bataillon Étranger de Parachutistes / 3e Régiment Étranger de Parachutistes, 1 VII – 30 XI 1955 (folio 51–86), fotografie oryginału ze zbiorów prywatnych, udostępnione Stowarzyszeniu w listopadzie 2026 roku — merci ! Opracowanie: Sekcja Historyczna Stowarzyszenia.