1^er REP 1^er Régiment étranger de parachutistes · 1948–1961

Emblematy · Insignes

Odznakę 1^er BEP zaprojektował w 1948 roku jego twórca, komendant Pierre Segrétain. Gdy batalion stał się pułkiem, zmieniono w niej tylko jedną literę — „B” (bataillon) na „R” (régiment).

Ilustracje: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Historia

Narodziny legionistów-spadochroniarzy

Pierwszymi spadochroniarzami Legii byli legioniści kompanii spadochronowej 3^e REI porucznika Morina — jednostki doświadczalnej, której historię opisujemy na stronie 2^e REP. 1 lipca 1948 roku w Khamisis koło Sidi bel Abbès komendant Pierre Segrétain utworzył 1. Batalion Spadochronowy Legii Cudzoziemskiej (1^er BEP), a na swojego zastępcę wybrał kapitana Pierre'a Jeanpierre'a, którego znał z Lewantu. W listopadzie 1948 roku batalion wylądował w Hajfongu, a 1 czerwca 1949 roku wcielono do niego kompanię Morina.

RC4 — jesień 1950

17 i 18 września 1950 roku batalion skoczył na That Khe, by wesprzeć kolumnę wycofującą się z Cao Bang wzdłuż drogi kolonialnej nr 4. W walkach wokół Dong Khe został niemal całkowicie zniszczony: zginęło lub zaginęło 21 oficerów, 46 podoficerów i 420 legionistów, wśród nich komendant Segrétain. Do francuskich linii dotarło około trzydziestu spadochroniarzy — między nimi kapitan Jeanpierre. 31 grudnia 1950 roku batalion rozwiązano.

Odrodzenie i Dien Bien Phu

18 marca 1951 roku 1^er BEP odtworzono z ocalałych i z legionistów 3^e BEP. W 1953 roku dołączyła do niego 1. Kompania Spadochronowa Moździerzy Ciężkich Legii. W listopadzie 1953 roku batalion skoczył na Dien Bien Phu w ramach operacji Castor, a 7 maja 1954 roku, wraz z upadkiem twierdzy, został zniszczony po raz drugi: 316 zabitych, a wielu wziętych do niewoli nie wróciło z obozów Viet Minhu.

1^er REP — Zéralda i Suez

W lutym 1955 roku batalion wrócił do Algierii, a 1 września 1955 roku stał się 1. Pułkiem Spadochronowym Legii Cudzoziemskiej z bazą w Zéraldzie pod Algierem. W listopadzie 1956 roku, w czasie kryzysu sueskiego, wylądował w Port Saidzie i Port Fuadzie w Egipcie.

Wojna algierska

W 1957 roku pułk, w składzie 10. Dywizji Spadochronowej, uczestniczył w bitwie o Algier — operacji przeciwko siatkom FLN, które przeprowadzały zamachy bombowe w mieście. Metody stosowane wówczas przez francuskie oddziały spadochronowe, w tym tortury, do dziś budzą we Francji kontrowersje. Następnie pułk walczył w górach Algierii. 29 maja 1958 roku, w czasie operacji w rejonie Bou-Amhdad, zginął jego dowódca, pułkownik Jeanpierre — ocalały z RC4 — gdy jego śmigłowiec został zestrzelony.

Pucz algierski i rozwiązanie — kwiecień 1961

W kwietniu 1961 roku pułkiem dowodził tymczasowo komendant Hélie de Saint Marc — były uczestnik francuskiego ruchu oporu, więzień Buchenwaldu, weteran Indochin. Gdy generałowie Challe, Jouhaud, Zeller i Salan podjęli próbę przewrotu przeciwko polityce generała de Gaulle'a, prowadzącej do niepodległości Algierii, Saint Marc stanął po ich stronie. Wieczorem 21 kwietnia 1961 roku 1^er REP wyruszył z Zéraldy i zajął w Algierze gmach Gubernatorstwa Generalnego oraz rozgłośnię radia i telewizji. Pucz upadł po czterech dniach.

30 kwietnia 1961 roku — w dzień Camerone — minister armii Pierre Messmer, sam weteran 13^e DBLE z Bir Hakeim, rozwiązał pułk. Legioniści, opuszczając Zéraldę, śpiewali piosenkę Édith Piaf „Non, je ne regrette rien” — „Niczego nie żałuję”. Oficerów, którzy nie podali się do dymisji, przewieziono do Francji i osadzono w forcie Nogent — tym samym, w którym dziś mieści się dowództwo werbunku Legii. Hélie de Saint Marc został skazany na dziesięć lat więzienia; ułaskawiony w 1966 roku, został później cenionym pisarzem.

Rozwiązanie w 1961 roku było ostateczne — 1^er REP nigdy nie został odtworzony. Od tamtej pory jedynym pułkiem spadochronowym Legii jest 2^e REP. Od 14 września 2007 roku sztandar 1^er REP nosi napisy Camerone 1863, Indochine 1948-1954, AFN 1952-1962.

OAS

Część oficerów i podoficerów pułku zdezerterowała i przeszła do OAS (Organisation armée secrète) — tajnej organizacji zbrojnej, która siłą próbowała zatrzymać niepodległość Algierii. OAS przeprowadziła w Algierii i we Francji serię zamachów, w których zginęło wiele osób, w tym cywilów, i organizowała zamachy na życie generała de Gaulle'a. Wśród byłych żołnierzy 1^er REP w jej szeregach byli m.in. kapitan Pierre Sergent, porucznik Roger Degueldre — dowódca komand „Delta”, rozstrzelany 6 lipca 1962 roku — oraz sierżant Albert Dovecar, rozstrzelany 7 czerwca 1962 roku. Algieria uzyskała niepodległość 5 lipca 1962 roku.

Historia 1^er REP jest dlatego zarazem historią wyjątkowego bohaterstwa — RC4, Dien Bien Phu — i jednym z najbardziej dramatycznych i spornych rozdziałów w dziejach Legii.

Ludzie 1^er BEP i 1^er REP

• Pierre Segrétain — twórca 1^er BEP, poległ na RC4 w październiku 1950 roku.
• Pierre Jeanpierre — ocalały z RC4, dowódca pułku, poległ w Algierii w 1958 roku.
• Hélie de Saint Marc — bojownik ruchu oporu, więzień Buchenwaldu, dowódca pułku w czasie puczu, pisarz („Les champs de braises”).
• Louis Stien — porucznik 1^er BEP, uczestnik ruchu oporu, autor książki „Les Soldats oubliés”.
• Pierre Sergent — kapitan pułku, potem w OAS, autor książki „Je ne regrette rien” o dziejach 1^er REP.

Pieśń · « Je ne regrette rien »

Słowa piosenki Édith Piaf, zaśpiewane przez legionistów opuszczających Zéraldę, stały się symbolem pułku. To nagranie — „Je ne regrette rien” w wykonaniu uwięzionych oficerów 1^er REP — jest historyczną ciekawostką z tamtych miesięcy.

Polskie akcenty

Po 1945 roku do Legii trafiło wielu Polaków — żołnierzy Armii Krajowej, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i byłych robotników przymusowych, którzy nie chcieli wracać do komunistycznej Polski. Wielu z nich walczyło w Indochinach, jak bohater naszego artykułu Zygmunt Jatczak — od Powstania Warszawskiego do Indochin. Zbieramy historie Polaków, którzy służyli w batalionach spadochronowych Legii i w 1^er REP.

Masz informacje, dokumenty lub zdjęcia? Napisz: amicale.pologne@yahoo.com.

Galeria

Do poczytania

• Pierre Sergent, Je ne regrette rien. La poignante histoire des légionnaires parachutistes du 1^er REP, Fayard 1972.
• Hélie de Saint Marc, Les champs de braises. Mémoires, Perrin 1995.
• Pierre Montagnon, Les Parachutistes de la Légion 1948–1962, Pygmalion 2005.
• André-Paul Comor, Histoire du 1^er régiment étranger de parachutistes 1948–1961, Perrin 2023.