Accueil › Legia dziś › 13^e DBLE

13^e DBLE 13^e Demi-brigade de Légion étrangère · Larzac

✦

« More Majorum » — na wzór naszych przodków

GarnizonCamp du Larzac, La Cavalerie (Aveyron) · od 2016

Rodowód1 marca 1940 · Wolni Francuzi od czerwca 1940

Związek6^e brigade légère blindée

Stanok. 1 300 żołnierzy

DewizaMore Majorum

Przydomek« La Phalange magnifique » — Wspaniała Falanga

Emblematy · Insignes

13^e DBLE to jedyna jednostka armii francuskiej, która do dziś nosi nazwę „półbrygady”. Jest jedną z dwóch jednostek, które w 1940 roku w całości przeszły do Wolnych Francuzów generała de Gaulle'a, i jedną z nielicznych odznaczonych Krzyżem Wyzwolenia.

Odznaka 13e DBLE od 2016 roku (Bben310, CC0) — Odznaka pułku (od 2016)

Odznaka 13e DBLE, wzór historyczny — Odznaka pułku — wzór historyczny

Odznaka na beret 13e DBLE — Odznaka na beret

Odznaka na beret 13e DBLE (Oursmili, CC BY-SA 4.0) — Odznaka na beret — inny wzór

Odznaka sekcji łączności 13e DBLE, 2010 (Davric, CC BY-SA 4.0) — Sekcja łączności (Dżibuti, 2010)

Ilustracje: Wikimedia Commons — domena publiczna, CC0 oraz CC BY-SA 4.0 (Sarumo74, Oursmili, Davric).

Historia

Narwik 1940

Półbrygadę utworzono 1 marca 1940 roku z ochotników z pułków Legii w Afryce Północnej, z myślą o wyprawie na pomoc Finlandii. Dowodził nią podpułkownik Raoul Magrin-Vernerey — późniejszy generał Monclar. Od 13 maja 1940 roku walczyła w Norwegii: zdobyła Bjerkvik, a następnie Narwik, tracąc 8 oficerów i 93 legionistów.

Z de Gaulle'em — Wolni Francuzi

Po klęsce Francji legioniści trafili do Anglii. Pod wpływem kapitana Pierre'a Kœniga Magrin-Vernerey spotkał się z generałem de Gaulle'em — z 1 619 legionistów niespełna 900 przeszło do Wolnych Francuzów i 14 lipca 1940 roku defilowało w Londynie. Reszta wróciła do Maroka. Jednostka walczyła pod Dakarem i w Gabonie, a w 1941 roku w Erytrei (Keren, Massaua) i w Syrii — 21 czerwca weszła do Damaszku. Jej dowódcą został książę Dymitr Amilakwari, gruziński emigrant.

Bir Hakeim i El-Alamein 1942

W maju i czerwcu 1942 roku, w brygadzie generała Kœniga, legioniści przez dwa tygodnie bronili Bir Hakeim na pustyni libijskiej przed Afrika Korps. Batalion komendanta Babonneau odparł atak ponad 70 czołgów dywizji Ariete, niszcząc 35 z nich. Kilka miesięcy później, pod El-Alamein, poległ pułkownik Amilakwari. Następnie 13^e DBLE walczyła we Włoszech, wylądowała w Prowansji w sierpniu 1944 roku i wyzwalała Francję — w Wogezach, pod Colmarem i w Alpach (Authion). 6 kwietnia 1945 roku otrzymała Krzyż Wyzwolenia.

Indochiny i Dien Bien Phu

W latach 1946–1954 półbrygada walczyła w całych Indochinach — od Kambodży po Tonkin. W 1948 roku w zasadzce na drodze do Dalatu zginął jej dowódca, podpułkownik de Sairigné. Pod Dien Bien Phu 3. batalion bronił punktu oporu „Béatrice”, który padł już pierwszego wieczoru bitwy, 13 marca 1954 roku — wraz z dowódcą półbrygady, podpułkownikiem Gaucherem. 1. batalion zginął w ostatnich dniach obrony. Ogółem straty 13^e DBLE w Indochinach to ponad 2 700 żołnierzy wyłączonych z walki.

Algieria, Dżibuti, Emiraty, Larzac

W latach 1955–1962 półbrygada walczyła w Algierii. Od 1962 roku przez prawie pół wieku stacjonowała w Dżibuti, budując posterunki i drogi, a także biorąc udział w operacjach w Rogu Afryki: w Somalii (1992–1993) jej legioniści po raz pierwszy służyli pod błękitnym hełmem ONZ, w 1994 roku byli w Rwandzie. W 2011 roku przeniesiono ją do Abu Zabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W 2016 roku wróciła do Francji — do obozu Larzac, tego samego, w którym w 1940 roku otrzymała swoją nazwę — i odbudowała się jako pułk piechoty. Od tamtej pory służyła m.in. w Mali (Barkhane, 2018), w Republice Środkowoafrykańskiej, i w Iraku (Chammal, 2020).

Struktura

CCL — kompania dowodzenia i logistyki.
Pięć kompanii bojowych — piechota.
Kompania wsparcia (CA) — rozpoznanie, strzelcy wyborowi, broń wsparcia.
8. kompania — rezerwa.

13^e DBLE była jedną z pierwszych jednostek armii francuskiej, które w 2017 roku otrzymały karabin HK 416 F w miejsce FAMAS-a.

Sztandar i odznaczenia

Krzyż Wyzwolenia — Croix de la Libération

Krzyż Wyzwolenia (Croix de la Libération, 1945).
Krzyż Wojenny 1939–1945 — cztery cytacje w rozkazie armii.
Krzyż Wojenny TOE — cztery cytacje w rozkazie armii.
Krzyż Waleczności Wojskowej · Medal Ruchu Oporu z rozetą · Krzyż Oficerski Orderu 27 Czerwca (Dżibuti).
Trzy fourragère: dwie w barwach Medalu Wojskowego oraz — od 18 czerwca 1996 roku — w barwach Krzyża Wyzwolenia.
Napisy na sztandarze: Camerone 1863, Bjervik-Narvik 1940, Keren-Massaouah 1941, Bir-Hakeim 1942, El-Alamein 1942, Rome 1944, Colmar 1945, Authion 1945, Indochine 1945-1954, AFN 1955-1962.

Pieśń pułkowa · Chant du régiment

„Sous le soleil brûlant d'Afrique” — pieśń 13^e DBLE.

Nagranie wkrótce

Film Legii: „13^e DBLE — historia walk i ludzi”

Polskie akcenty

Losy legionistów:

Ryszard Cwikła — Boże Narodzenie 1990 w Dżibuti.
Stanisław Bomba vel Władysław Swiniarski — poległ w Indochinach w szeregach 13e DBLE.

Narwik 1940. W walkach o Narwik 13^e DBLE walczyła w korpusie generała Béthouarta razem z polską Samodzielną Brygadą Strzelców Podhalańskich generała Zygmunta Bohusza-Szyszki. Legioniści i Podhalanie bili się w tej samej operacji — to jedno z pierwszych wspólnych pól bitwy Polaków i Legii w II wojnie światowej.

Zygmunt Jatczak — od Powstania Warszawskiego do Indochin

Zygmunt Jatczak w Indochinach — Indochiny, 13^e DBLE

Urodzony 1 stycznia 1924 roku w Warszawie. W czasie okupacji trafił z łapanki na Majdanek, a po zwolnieniu wstąpił do Armii Krajowej (ps. „Ryszard”) — najpierw do grupy dywersyjnej Kedywu, potem do batalionu „Miotła”. W Powstaniu Warszawskim walczył w batalionach „Miotła” i „Czata” na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie, był kilkakrotnie ranny. Po kapitulacji trafił do niewoli — do obozów Sandbostel i Westertimke.

Nie chcąc wracać do Polski, w której UB prześladowało żołnierzy AK, w czerwcu 1947 roku spełnił przedwojenne marzenie i wstąpił do Legii. Po szkoleniu w Afryce Północnej w marcu 1948 roku dopłynął do Sajgonu i trafił do 3. kompanii I batalionu 13^e DBLE — najpierw na posterunek w Ca Mau, „na końcu świata” w delcie Mekongu, a potem do Cu Chi, gdzie walczył z Viet Minhem. Ranny w walce, Legię opuścił 10 września 1952 roku. Przez siedem lat pracował w Paryżu, a w 1959 roku wrócił do Polski.

Kawaler Legii Honorowej — odznaczenie otrzymał w 2017 roku w Olsztynku. Odznaczony także Krzyżem Walecznych za Powstanie, francuskim Medalem Wojskowym (Médaille militaire), Krzyżem Wojennym (Croix de guerre) z brązową gwiazdą i Medalem Rannych. Członek Honorowy naszego Stowarzyszenia. Jego wspomnienia, które spisaliśmy w latach 2009–2010, kończą się słowami: „miałem wiele szczęścia i jak się w Legii mówi — niczego nie żałuję”.