Tradycje Legii Traditions

La Poussière — toast legionowy

„Poussière”, czyli „kurz”, to rytuał otwierający wspólny posiłek w popotach: wigilię, obiad pułkowy, spotkanie kompanii czy Camerone. Do kubka albo kieliszka nalewa się odrobinę czerwonego wina. Prowadzący, zwykle popotier, ucisza salę i wydaje komendy, a wszyscy wykonują je równo, jak na placu:

• „Préparez-vous pour la poussière!” — przygotować się, kieliszek w dłoni;
• „Attention pour la poussière!” — uwaga, kieliszek pod brodę;
• „Envoyez!” — wino wypija się jednym haustem, a kieliszek stawia na stole głośno, wszyscy w tym samym momencie.

Po toaście wszyscy śpiewają, często Le Boudin, a popotier wygłasza żartobliwą przemowę. Według przekazu Legii zwyczaj pochodzi z Armii Afryki: odrobina wina miała wypłukać z kubka pustynny piasek, zanim się z niego napiło. Stąd nazwa. Kolejność i brzmienie komend różnią się w zależności od regimentu, a troupes de marine mają swoją, „morską” wersję tego samego rytuału.

Opis według relacji opublikowanej przez FSALE („La Mouche !”, 2020) oraz wspomnień weteranów. Członków Stowarzyszenia prosimy o przesłanie wersji z ich regimentów.

Le Boudin — marsz Legii

Le Boudin to oficjalny marsz Legii Cudzoziemskiej (Marche de la Légion étrangère). Legioniści wszystkich stopni śpiewają go na baczność albo w marszu. „Boudin” to po francusku kaszanka, ale w gwarze żołnierskiej tak nazywano zwinięty płat namiotu przytroczony na wierzchu plecaka.

Melodia jest starsza od tekstu. Przypisuje się ją kapelmistrzowi Wilhemowi i datuje na czasy przed wyprawą meksykańską. Słowa kształtowały się stopniowo, a obecna wersja utrwaliła się około 1870 roku. Wtedy powstała zwrotka o Belgach, którzy „nie dostaną kaszanki”. Na prośbę króla Belgów Francja nie wysłała legionistów belgijskich na wojnę z Prusami, więc pozostali w Algierii. Pieśń wspomina też Alzatczyków, Lotaryńczyków i Szwajcarów, a refren zaczyna się od słów „Tiens, voilà du boudin”.

Historycy przyznają, że pochodzenie nazwy i autorstwo nie są pewne.

Wolny krok — 88 kroków na minutę

Legia maszeruje w tempie 88 kroków na minutę, a reszta armii francuskiej w tempie 120. Dlatego na defiladzie 14 lipca oddziały Legii idą zawsze na końcu: nikt nie musi dostosowywać się do ich kroku, a one do cudzego.

Za źródło tego zwyczaju uważa się tradycję regimentu Hohenlohe (1815–1831), poprzednika Legii. Popularne wyjaśnienie mówi o marszu w piasku i upale, gdzie trzeba oszczędzać siły. Tak czy inaczej, wolny, ciężki krok Legii z Le Boudin w tle jest rozpoznawalny od pierwszej chwili.

Kodeks Honorowy Legionisty

Code d'honneur du légionnaire wprowadzono w latach 80. XX wieku. Ma siedem artykułów. Rekruci recytują go chórem po francusku podczas uroczystości nałożenia białego kepi (remise du képi blanc), która kończy pierwsze tygodnie szkolenia w 4^e RE. Kodeks streszcza to, czym jest Legia: ochotniczą służbę Francji z honorem i wiernością, braterstwo ponad narodowościami, rasą i wyznaniem, szacunek dla tradycji, dyscyplinę i to, że w walce nie porzuca się ani zabitych, ani rannych, ani broni.

Pełny tekst Kodeksu po polsku i francusku

Zieleń i czerwień

Zielono-czerwone są fanion, epolety i proporce Legii. Zielone są galony, krawat i beret. Pochodzenie barw nie jest oficjalnie ustalone. Najczęściej wskazuje się zielone mundury Legii Szwajcarskiej (Druga Legia Cudzoziemska, 1855–1856). Inna hipoteza łączy je z barwami medalu za wyprawę meksykańską z 1863 roku. Epolety w tych kolorach pojawiły się w drugiej połowie XIX wieku. Zielony beret nosili najpierw spadochroniarze od 1948 roku, a od 1959 roku obowiązuje on wszystkich legionistów.

Więcej o epoletach, białym kepi i zielonym berecie piszemy w artykule Legio Patria Nostra.

Granat o siedmiu płomieniach

Płonący granat to dawny symbol oddziałów elitarnych, czyli grenadierów. Regiment Cudzoziemski przyjął go w 1873 roku, a w latach 30. XX wieku ustalił się jego dzisiejszy kształt: siedem płomieni, z których dwa opadają w dół. Właśnie tym granat Legii różni się od granatów innych formacji armii francuskiej. Granat jest na kepi, na beretach, na odznakach regimentowych i na proporcach. Każdy legionista rozpozna go z daleka.

O odznakach regimentowych i ich symbolice więcej w artykułach Symbolika odznak regimentowych i Camerone — odznaki Legii.

Drewniana ręka kapitana Danjou

Kapitan Jean Danjou stracił lewą dłoń w Algierii w latach 50. XIX wieku i nosił drewnianą protezę. 30 kwietnia 1863 roku poległ, dowodząc 3. kompanią w obronie hacjendy Camerone w Meksyku. Według tradycji Legii protezę odnalazł później francuski osadnik, a w 1865 roku wróciła ona do Legii.

Ręka Danjou jest najcenniejszą relikwią Legii. Na co dzień spoczywa w krypcie Muzeum Legii w Aubagne. Raz w roku, 30 kwietnia, wynosi się ją na plac przed szeregi. Niesie ją specjalnie wybrany weteran albo wysoki gość, eskortują go pionierzy, a przed szeregami czyta się Récit du combat de Camerone. Niesienie ręki uchodzi za największy zaszczyt, jaki może spotkać legionistę. Święto Camerone obchodzi się oficjalnie od 1931 roku.

Historię bitwy opisujemy w artykule Camerone 1863, a zdjęcia z obchodów są w naszych galeriach.

Pionierzy — brody, topory i skórzane fartuchy

Brodaci pionniers z toporami na ramieniu otwierają każdą defiladę Legii, także 14 lipca na Polach Elizejskich. Wywodzą się z XVIII-wiecznych saperów przy kompaniach grenadierów, których zadaniem było rąbanie przeszkód przed nacierającą piechotą. Legia miała pionierów od 1831 roku. Skórzany fartuch przyjęto w 1835 roku, a broda, przywilej idących w pierwszym szeregu, stała się ich znakiem rozpoznawczym od lat 40. XIX wieku.

Po przerwie pionierzy wrócili na czoło defilady w Camerone 1931 roku, a w 1946 roku na stałe weszli do szeregów tradycji. Dziś pluton pionierów 1^er RE liczy 3 podoficerów i 36 legionistów. Mniejsze sekcje mają też inne regimenty.