logo
.
 
Historia
histoire

Powr├│t - back

KOLWEZI ÔÇô OPERACJA LEOPARD

KOLWEZI ÔÇô OPERACJA LEOPARD

 

 

Operacja 2 REPu w zairskim Kolwezi jest jedn─ů z najbardziej spektakularnych operacji w jakich bra┼é udzia┼é pu┼ék w swojej historii. Wydarzenia te obros┼éy legend─ů i sta┼éy si─Ö dowodem na to, i┼╝ pu┼ék spadochronowy Legii jest jedn─ů z najlepszych jednostek tego typu na ┼Ťwiecie.

 

Miasto Kolwezi le┼╝y w prowincji Katanga zwanej obecnie Szaba (Shaba), w po┼éudniowo-wschodnim Zairze. Katanga to najbardziej atrakcyjna ekonomicznie cz─Ö┼Ť─ç kraju, gdzie wydobywa si─Ö w kopalniach mied┼║ i kobalt, a tak┼╝e rudy uranu. W Kolwezi, w specjalistycznych zak┼éadach, gromadzone s─ů wspomniane wcze┼Ťniej bogactwa naturalne, a nast─Öpnie kolej─ů transportuje si─Ö je do Likasi le┼╝─ůcego na wschodzie. Kolwezi to nie tylko serce bogatej w minera┼éy prowincji, ale i wa┼╝ny o┼Ťrodek handlu produktami spo┼╝ywczymi produkowanymi na tym obszarze. G┼é├│wna linia kolejowa przebiega z Kolwezi do Lobito w Angoli.

 

Katanga od lat stanowi┼éa ┼éakomy k─ůsek, ca┼ékiem powa┼╝nie pr├│bowano oderwa─ç prowincj─Ö od ┼Ťwie┼╝o powsta┼éego wolnego pa┼ästwa Kongo (1960 r.). Na czele secesji stan─ů┼é Mose Czombe, kt├│rego wrogiem numer jeden by┼é mocno komunizuj─ůcy Patrice Lumumba. Ta pierwsza wojna o Szab─Ö, czy te┼╝ Katang─Ö jak kto woli, zako┼äczy┼éa si─Ö st┼éumieniem secesji, przy udziale wojsk ONZ. Si┼éy Czombego, mimo, i┼╝ zainwestowa┼é wielkie pieni─ůdze w pr├│b─Ö oderwania Katangi od Kongo, nie da┼éy rady, nawet mimo zaanga┼╝owania wielu najemnik├│w, w tym i Polak├│w. Nie zmieni┼éo to jednak niezbyt przyjaznych relacji mi─Ödzy prowincj─ů a w┼éadzami centralnymi Konga. (zainteresowanym tematem mo┼╝na poleci─ç dwie ciekawe ksi─ů┼╝ki; Ryszarda Gan-Ganowicz ÔÇ×KondotierzyÔÇŁ ÔÇô polskiego ┼╝o┼énierza najemnego, kt├│ry m.in. s┼éu┼╝y┼é w Kongo i to razem z innymi Polkami! oraz ÔÇ×Kongo-M├╝ller, wyznania mordercyÔÇŁ propagandowy wywiad Waltera Heinowskiego i Gerharda Schumanna z jednym z najs┼éynniejszych dow├│dc├│w oddzia┼é├│w zaci─Ö┼╝nych.).

 

W 1978 r. dosz┼éo do drugiej wojny o Katang─Ö. O ┼Ťwicie 13 maja 1978 r. na teren Katangi wtargn─Ö┼éy z terenu s─ůsiedniej Angoli, oddzia┼éy separatyst├│w katangijskich zwanych Kongijska Armi─ů Wyzwolenia Narodowego, FLNC (Front de la Liberation Nationale du Congo) kierowana przez gen. MÔÇÖBumbe. Bez wi─Ökszego problemu rebelianci zaj─Öli Kolwezi oko┼éo 6 rano. W tym czasie w mie┼Ťcie mieszka┼éo ponad dwa tysi─ůce Europejczyk├│w, przede wszystkim specjalist├│w zwi─ůzanych z przemys┼éem wydobywczym oraz ich rodzin. Separaty┼Ťci, kt├│rych by┼éo oko┼éo czterech tysi─Öcy, nazywali siebie ÔÇ×TygrysamiÔÇŁ, dowodzeni byli przez majora Mufu. Zak┼éadali oni, i┼╝ biali stan─ů si─Ö zak┼éadnikami i gwarantami bezpiecze┼ästwa dla rebeliant├│w. Po zaj─Öciu Kolwezi zacz─Ö┼éy nap┼éywa─ç do Europy bardzo niepokoj─ůce informacje potwierdzane m.in. przez francuska ambasad─Ö w Kongo, i┼╝ w dochodzi tam do akt├│w przemocy wobec bia┼éych. ┼╗o┼énierze kongijskich si┼é rz─ůdowych oddali prowincj─Ö z Kolwezi po symbolicznych wr─Öcz walkach, nie stawiaj─ůc wi─Ökszego oporu, a ludno┼Ť─ç zar├│wno czarna jak i bia┼éa zosta┼éa w Katandze/Szabie zdana na ┼éask─Ö katangijskich ÔÇ×Tygrys├│wÔÇŁ Mufu. W Kolwezi dochodzi┼éo do rabunk├│w, demolowania dom├│w, a pijani rebelianci dopuszczali si─Ö gwa┼ét├│w i morderstw na mieszka┼äcach, zar├│wno bia┼éych jak i czarnych.

 

W Kinszasie szefowie sp├│┼éki wydobywczej ÔÇ×GecaminesÔÇŁ dowiedzieli si─Ö dok┼éadnie o sytuacji jaka panuje w Kolwezi dzi─Öki radiotelegrafi┼Ťcie nadaj─ůcemu regularnie z Kolwezi, pomimo zagro┼╝enia ze strony rebeliant├│w, kt├│rzy jednak go nie wykryli. Pocz─ůtkowo s─ůdzono, ┼╝e ÔÇ×TygrysyÔÇŁ po kr├│tkim czasie sami si─Ö wycofaj─ů, a ich rajd ma charakter jedynie rabunkowy. Kiedy jednak sprawy zaczyna┼éy by─ç coraz powa┼╝niejsze, i zacz─Ö┼éy nap┼éywa─ç informacje o mordach, szefowie ÔÇ×GecaminesÔÇŁ zwr├│cili si─Ö do ambasadora Francji o pomoc, du┼╝─ů rol─Ö odegraj─ů r├│wnie┼╝ akredytowani w ambasadzie pu┼ékownicy Larzul i Gras. To w┼éa┼Ťnie ci dwaj oficerowie nak┼éoni─ů francuski rz─ůd, jak i p├│┼║niej pa┼ästw zachodnioeuropejskich do interwencji, opracuj─ů nawet jej zarys.

 

16 maja wojska zairskie podj─Ö┼éy nieudan─ů pr├│b─Ö zrzucenia swoich spadochroniarzy. W├│wczas prezydent Zairu, Mobutu, zwr├│ci┼é si─Ö do Francji o podj─Öcie dzia┼éa┼ä interwencyjnych. Dzie┼ä p├│┼║niej, 17 maja by┼éo jasne, ┼╝e Europejczycy w Kolwezi s─ů w ┼Ťmiertelnym niebezpiecze┼ästwie, wobec tego, ┼╝e rz─ůd belgijski zwleka┼é z podj─Öciem decyzji o interwencji (Kongo/Zair by┼é dawn─ů koloni─ů Belgii), w┼éadze Francji zdecydowa┼éy o wys┼éaniu wojsk francuskich do Kolwezi. Stan gotowo┼Ťci og┼éoszono tego dnia o godz. 10 w 2 REP w Calvi na Korsyce. Przerwane zosta┼éy wszystkie ─çwiczenia, w trybie alarmowym ┼Ťci─ůgano ┼╝o┼énierzy z przepustek. Po po┼éudniu, dowodz─ůcy 2 REP, pu┼ékownik Philippe Erulin zameldowa┼é o gotowo┼Ťci jednostki do podj─Öcia dzia┼éa┼ä. W nocy, o godzinie 1.30, 18 maja, Erulin otrzyma┼é rozkazy dotycz─ůce akcji pu┼éku, o 2.20 postawi┼é jednostk─Ö w stan alarmu, tak rozpocz─Ö┼éa si─Ö Operacja Leopard.

 


płk. Philippe Erulin

 

Oddzia┼éy 2 REP przerzucane by┼éy z Korsyki do Kinszasy, gdzie lot trwa┼é 8 godzin (oko┼éo 6000 km.), zachowywano przy tym maksimum ostro┼╝no┼Ťci, gdy┼╝ nawet drobny przeciek informacji o zbli┼╝aj─ůcej si─Ö akcji spadochroniarzy Legii m├│g┼é spowodowa─ç rze┼║ bia┼éych w Kolwezi. Jako pierwsze, w nocy 17/18 maja wyruszy┼éy do Zairu kompanie 1,2,3 oraz cz─Ö┼Ť─ç kompanii dowodzenia. Wojsko transportowane by┼éo pi─Öcioma samolotami Dakota DC8. Drugi rzut pu┼éku, kompania 4 oraz kompania wsparcia (CEA) polecia┼éy p├│┼║niej. Ju┼╝ na miejscu w Kinszasie legioni┼Ťci ze zdziwienie zauwa┼╝yli, ┼╝e dostarczone im ameryka┼äskie spadochrony T10 s─ů niekompatybilne z francuskimi uprz─Ö┼╝ami do skok├│w, problem ten rozwi─ůzali za pomoc─ů drutu, kt├│rym przymocowano ameryka┼äski osprz─Öt.

 

19 maja o 15.00, w bia┼éy dzie┼ä, 2 REP zaatakowa┼é, pierwszy rzut spadochroniarzy sk┼éadaj─ůcy si─Ö z 1,2, 3 kompanii skacze na Kolwezi w dw├│ch strefach zrzutu w s─ůsiedztwie miasta. Celem atakuj─ůcych jest zaj─Öcie g┼é├│wnych budynk├│w w mie┼Ťcie uratowanie bia┼éych zak┼éadnik├│w. Zrzut na Kolwezi by┼é brawurow─ů akcj─ů, bez wsparcia z ziemi, bez rozpoznania, bez wsparcia czy to artyleryjskiego czy lotniczego. Kompletnie skok w ÔÇ×ciemnoÔÇŁ. Pierwszy skoczy┼é p┼ék. Erulin, a wraz z nim 405 spadochroniarzy.

 

W ci─ůgu 15 minut po wyl─ůdowaniu ju┼╝ dzia┼éa┼é o┼Ťrodek dowodzenia, a ┼╝o┼énierze zostali przegrupowani. Kiedy pierwsi legioni┼Ťci l─ůdowali, od razu ruszali w kierunku wyznaczonych pozycji, ich koledzy byli jeszcze w powietrzu. Rebelianci byli zaskoczeni akcj─ů jednak podj─Öli pr├│by oporu, by┼é on jednak ma┼éo skuteczny, Legia ruszy┼éa w kierunku miasta. Legia krok za krokiem zajmowa┼éa teren zabudowany, tam gdzie pojawiali si─Ö legioni┼Ťci z ukrycia wychodzili biali, przera┼╝eni i wyn─Ödzniali. Nie wszystkich jednak uda┼éo si─Ö uratowa─ç, w Hotelu Impala dosz┼éo do masakry bia┼éych na kr├│tko przed przybyciem Legii. Zaj─Öcie Kolwezi zaj─Ö┼éo legionistom 2 REP oko┼éo 2 godzin, liczonych od momenty skoku, co jest niesamowitym dowodem profesjonalizmu. Erulin b─Öd─ůc ju┼╝ pewnym sytuacji rozkaza┼é aby druga fala pu┼éku, czyli kompania 4 oraz reszta kompanii dowodzenia polecia┼éa do Lumumbaszi, aby nie skaka─ç w ciemno┼Ťci. W czasie oczyszczania miasta legioni┼Ťci wielokrotnie wdawali si─Ö w walki z ÔÇ×TygrysamiÔÇŁ. Godnym uwagi jest fakt, i┼╝ to w┼éa┼Ťnie w Kolwezi pierwszy raz u┼╝yto w akcji karabinu snajperskiego FR-F1, kt├│ry okaza┼é si─Ö niezwykle skuteczny w praktyce.

 

 

 

 


materiał fotograficzny za Kepi Blanc nr 480, maj 1988

 

Druga fala zrzutu mia┼éa miejsce 20 maja wczesnym rankiem, skoczy┼éo w├│wczas 250 Legionist├│w. 4 kompania, kt├│ra w├│wczas wyl─ůdowa┼éa, prowadzi┼éa ci─Ö┼╝kie walki w rejonie instalacji Metal Szaba. Tam ÔÇ×TygrysyÔÇŁ podj─Ö┼éy pr├│b─Ö ataku na pozycje legionist├│w, kt├│ry zosta┼é powstrzymany ogniem mo┼║dzierzy 81 mm oraz 89 mm wyrzutni przeciwpancernych. Straty rebeliant├│w wynios┼éy oko┼éo 80 zabitych.

 

Straty w┼Ťr├│d Legionist├│w obejmowa┼éy:

Zabici:
Sergent-chef DANIEL
Caporal ARNOLD
L├ęgionnaire CL├ëMENT
Caporal HARTE
Caporal-chef ALLIOUI

Ranni :
Sgt CABROL 2┬░ Cie
C/C SENEKOVIC 2┬░ Cie
Cpl OVACICK 2┬░ Cie
L├ęg. SEEGER 2┬░ Cie
Cpl PRUDENCE 4┬░ Cie
L├ęg. SORAL 1┬░ Cie
L├ęg. MARCO 1┬░ Cie
L├ęg. GILBERT CCS
Cpl PAIN 1┬░ Cie
L├ęg. RODRIGUEZ 3┬░ Cie
Cpl DALLET 2┬░ Cie
L├ęg. SVOBODA 3┬░ Cie
L├ęg. FORESTIER 3┬░ Cie
Cpl COURSON 3┬░ Cie
Lt RAYMOND 2┬░ Cie
L├ęg. DEMONT CEA
Cpl MUNOZ CAE
L├ęg. JAKOVIC 4┬░ Cie
L├ęg. BECKER CEA
Cpl BAREDA 2┬░ Cie

 

W ci─ůgu kolejnych dni, miedzy 22 a 27 maja rebelianci dzia┼éali w miasteczkach w s─ůsiedztwie Kolwezi, takich jak Lulu, Kamoto, Karat, sukcesywnie byli jednak zwalcz ani i wypierani z terenu przez legionist├│w. Ostatecznie niedobitki ÔÇ×Tygrys├│wÔÇŁ przekroczy┼éy granic─Ö komunistycznej Angoli.

 

28 maja Kolwezi zosta┼éo przekazane przez 2 REP w r─Öce wielonarodowych si┼é afryka┼äskich, 4 czerwca pu┼ék wr├│ci┼é na Calvi okryty s┼éaw─ů. Podczas 9 dni operacji Legia straci┼éa 5 zabitych i 20 rannych, rebelianci ponie┼Ťli straty si─Ögaj─ůce ponad 250 zabitych. Operacja Leopard, zrzut 405 a nast─Öpnie 250 legionist├│w na teren opanowany przez wroga sta┼éa si─Ö symbolem wsp├│┼éczesnego bohaterstwa, profesjonalizmu i etosu Legii.

 

Legia uzbrojona by┼éa w bro┼ä lekk─ů, karabinki MAT49, MAS49/56, karabin snajperski FR-F1, karabin maszynowy AA-52 oraz mo┼║dzierze 81 mm i wyrzutnie rakiet przeciwpancernych 89 mm. Rebelianci posiadali znacz─ůc─ů przewag─Ö liczbow─ů , ich si┼éy oscylowa┼éy oko┼éo 4000 ludzi, uzbrojonych w karabinki AK-47, FAL oraz karabiny maszynowe, m 2 pojazdy opancerzone AML-90, mo┼║dzierze i wozy pancerne. Legioni┼Ťci zdobyli lub zniszczyli, 2 wozy opancerzone AML-90, 15 mo┼║dzierzy, 21 wyrzutni rakietowych, 10 ci─Ö┼╝kich karabin├│w maszynowych.

 

Wszyscy legioni┼Ťci bior─ůcy udzia┼é w operacji zostali odznaczeni przez prezydenta Mobutu zairskim krzy┼╝em odwagi.

 


Zairski Krzy┼╝ Odwagi za operacj─Ö w Kol.wezi

 

Pu┼ékownik Erulin sta┼é si─Ö bohaterem Francji, mia┼é 45 lat, w 1953 r. uko┼äczy┼é akademie wojskow─ů Saint-Cyr, a nast─Öpnie studiowa┼é w Saint-Maixent. W latach 1955-60 walczy┼é w Algierii, gdzie zosta┼é ci─Ö┼╝ko ranny. Wr├│ci┼é do Saint-Maixent jako instruktor. Nast─Öpnie s┼éu┼╝y┼é na Madagaskarze ju┼╝ jako legionista, w 1970 r. zostaje majorem i instruktorem w 2 REP. W latach 1974-76 by┼é instruktorem w szkole wojennej. W 1976 r. zosta┼é dow├│dc─ů 2 REP, w 1977 zosta┼é pu┼ékownikiem. Odznaczony m.in. Legi─ů Honorow─ů.

 

 

W 1989 roku miała miejsce promocja oficerów rezerwy w Szkole Wojskowej Saint Cyr, której patronem była operacja w Kolwezi.

 

Wydana zosta┼éa odznaka pami─ůtkowa operacji w Kolwezi nadawana jej uczestnikom.

 


promocja oficerska 1989 r. oficer├│w rezerwy Saint Cyr, producent odznaki J. Balme, homologacja G.3562

 

W styczniu 1980 r. na ekrany kin wszed┼é film Racula Coutarda ÔÇ×La Legion saute sur KolweziÔÇŁ.

 

 

Najlepszym opracowaniem tematu, niemal┼╝e godzina po godzinie jest ksi─ů┼╝ka autorstwa weterana Legii, Pierre Serpent ÔÇ× La Legion Saute Sur Kolwezi. Operation LeopardÔÇŁ

 

 

W Polsce na temat tej akcji zosta┼éa wydana ksi─ů┼╝ka Tadeusza Pasierbi┼äskiego ÔÇ×Operacja LampartÔÇŁ, wyd. MON 1980, je┼Ťli odrzuci si─Ö rozbudowan─ů tre┼Ť─ç propagandy komunistycznej, mo┼╝na w niej znale┼║─ç gar┼Ť─ç ciekawych informacji.